Traditioneel inzicht, moderne bevestiging

Het entourage-effect is een fenomeen dat de laatste decennia steeds meer aandacht heeft gekregen in de wetenschappelijke wereld. Hoewel het concept breder ook op andere kruiden toepasbaar is, dankt het zijn bekendheid vooral aan baanbrekend onderzoek naar Cannabis.

De ontdekking van Mechoulam en Ben-Shabat

In 1998 introduceerden de Israëlische wetenschappers Raphael Mechoulam en Shimon Ben-Shabat de term “entourage effect” in de wetenschappelijke literatuur. Hun onderzoek richtte zich op iets wat eigenlijk heel erg logisch is maar vanuit de farmaceutische industrie gek genoeg zo nooit naar werd gekeken werd.

Hun ontdekking betreffende het entourage effect was namelijk dat de Cannabis uit meerdere componenten bestaat waarvan de stoffen onderling geen geïsoleerde werking hebben maar juist een synergistische werking en elkaar als zodanig onderling dus beïnvloeden, door elkaar te versterken of juist al dan niet ten dele af te zwakken. Wat dan ook wel het entourage-effect wordt genoemd.

De logica van de natuur

Ik kan eerlijk gezegd niet begrijpen dat ze het entourage effect pas zo laat hebben ontdekt. Het lijkt me toch vanzelfsprekend dat al die verschillende stoffen in een plant op elkaar inwerken, in plaats van allemaal afzonderlijke effecten zouden produceren.

Maar op de een of andere manier hebben zij er dus altijd zo naar gekeken dat al die verschillende stoffen als het ware geen enkele samenwerking met elkaar hadden.

Een parallel voorbeeld: het ei-misverstand

Dat verklaard ook meteen waarom het voedingscentrum al die tijd en nog steeds bang is voor eieren dat die het cholesterol zouden verhogen. Want zij gaan er vanuit dat het eigeel het cholesterol verhoogd zonder er rekening mee te houden met het entourage effect dat de overige stoffen die in het eiwit zitten ervoor zorgen dat een ei juist een gebalanceerd effect sorteert in je lichaam.

Met het onderzoek in 1998 naar de Cannabisplant kwamen zij er dus achter dat entourage effect dat de verschillende componenten in de cannabisplant niet geïsoleerd van elkaar hun ding lukraak doen, maar juist heel nauwgezet samenwerken door elkaar ofwel te versterken, of wel af te zwakken.

De cannabisplant bevat honderden actieve verbindingen – cannabinoïden zoals THC en CBD, maar ook bijvoorbeeld terpenen en flavonoïden. Mechoulam en zijn team ontdekten dus dat deze stoffen synergetisch samenwerken, waarbij het totale effect meer is dan de som der delen.

Dat is eigenlijk iets wat geneesheren van bijvoorbeeld de Ayurvedische geneeskunst of de artsen van de Traditionele Chinese Geneeskunst al duizenden jaren vanuit gaan hoewel de term entourage effect natuurlijk nog niet bestond.

Primitieve farmaceutische gedachtengoed moet worden gehandhaafd

En dan ondanks in 1998 het entourage effect ontdekt was – blijkt vandaag de dag anno 2025 dat primitieve begrip wat ze voor die tijd van 1998 hadden, nog steeds te worden gehandhaafd.

Alsof die ontdekkingen niet worden gedeeld met de hele wetenschappelijke gemeenschap. Dat kan niet anders of daar zitten financiële belangen achter die ervoor moeten zorgen dat dat primitieve tekort schietende denkbeeld gehandhaafd blijft.

Van cannabis tot kurkuma

Kijk bv naar Kurkuma daarvan wordt nog steeds gezegd dat het slecht opneemt en nauwelijks werkzaam zou zijn, ondanks we tegelijkertijd weten niet alleen anekdotisch maar door talloze onderzoeken dat het hele kruid Kurkuma veel sterker werkt en beter wordt opgenomen dan de individuele stoffen zoals Curcumine.

De enige logica is dat de farmacie helemaal niet wil dat we dat gaan beseffen dat alle geneeskruiden een entourage effect kennen en dat ze het daarom zo lang mogelijk proberen te rekken.

De kracht van samenwerking

Een veelbesproken voorbeeld van het entourage-effect is de interactie tussen CBD en THC. Waar THC psychoactieve effecten heeft die soms angst kunnen veroorzaken, blijkt CBD deze effecten te kunnen temperen.

Tegelijkertijd lijkt CBD de therapeutische voordelen van THC – zoals pijnverlichting – juist te kunnen versterken. Deze delicate balans illustreert perfect hoe verschillende plantcomponenten elkaar beïnvloeden. En dan hebben we het alleen nog maar over deze twee stoffen, terwijl ook de Cannabisplant bestaat uit wel honderden met elkaar samenwerkende stoffen.

Waarom cannabis de deur opende

De bekendheid van het entourage-effect is nauw verbonden met de opkomst van medicinaal cannabisonderzoek. Dus dankzij dat relatief veel westerse mensen met tal van chronische gezondheidsklachten in grote getalen medicinaal aan de Cannabis gingen en daar zulke opmerkelijke resultaten mee gehaald, kon men haast niet anders dan dit te erkennen.

Meer dan een hype

Wetenschappelijke nieuwsgierigheid: De complexe chemische samenstelling van cannabis – met zijn honderden actieve stoffen – riep fundamentele vragen op over hun onderlinge samenwerking.

Klinische observaties: Patiënten die gebruikmaakten van volledige plantenextracten meldden vaak andere ervaringen dan gebruikers van geïsoleerde THC (zoals het farmaceutische product Marinol). Dit suggereerde dat andere componenten een belangrijke rol speelden.

Therapeutische relevantie: Het groeiende wetenschappelijke en publieke belang voor medicinale cannabis leidde tot intensief onderzoek naar de exacte werkingsmechanismen. Het concept het entourage effect werd vervolgens snel opgepikt door voorstanders van medicinale cannabis en CBD-producten, die “full-spectrum” of “whole-plant” extracten aanprezen als superieur aan geïsoleerde verbindingen of synthetische alternatieven.

Verder dan Cannabis

Hoewel de term “entourage effect” onlosmakelijk verbonden is met cannabisonderzoek, is het onderliggende principe niet uniek voor deze plant. Het concept van synergie tussen verschillende plantcomponenten komt eigenlijk voor in alle geneeskrachtige planten.

De ongemakkelijke waarheid

Traditionele kruidengeneeskunde: Veel eeuwenoude kruidenremedies werkten via een entourage-effect, waarbij meerdere actieve stoffen waar een plant rijk aan is samen een krachtiger of gebalanceerder effect genereerden dan één geïsoleerde component.

Ondanks dit entourage effect fenomeen eigenlijk al zo relatief lang bekend is zullen de meeste mensen er nog nooit van hebben gehoord. Dat komt mede omdat de farmaceutische industrie liever niet heeft dat we dat begrijpen daar zij liever werken met geïsoleerde stoffen omdat ze die kunnen patenteren.

Een nieuwe manier van kijken

Het entourage effect vertegenwoordigt een belangrijk inzicht dat haaks staat op de traditionele farmaceutische benadering, waarbij men streeft naar geïsoleerde, pure werkzame stoffen.

Het suggereert dat de natuur wijzer is dan de reductionistische aanpak, en dat de kracht van bepaalde planten juist zit in de complexe interactie tussen hun vele componenten. Deze ontdekking heeft niet alleen de manier veranderd waarop we naar cannabis kijken, maar biedt ook nieuwe perspectieven voor het begrijpen en toepassen van andere geneeskrachtige planten.

De hele plant, het hele verhaal

Het werk van Mechoulam en zijn collega’s heeft daarmee een wetenschappelijke basis gelegd voor wat kruidengenezers en in oude overleveringen door ervaring al eeuwenlang bekend was: de hele plant kan dankzij het entourage effect meer zijn dan de som van haar delen.

Dit artikel is op basis van eigen inzicht en in overeenstemming met wetenschappelijke literatuur.

Leestip: Kurkuma als AMPK activator actief vanuit voornamelijk de darm.